Старо Нагоричане

Сонца на чинија откриени на Кокино

2010-08-12T06:26:00.000+02:00

Сонца на чинија откриени на Кокино

На локалитетот се појавиле и маркери за две големи ѕвезди Бетелгез и Алдебаран

Катерина Богоева
Фрагменти од чинија со изгравирани сонца се пронајдени на локалитетот Кокино во текот на последните археолошки истражувања, како потврда на сознанијата дека локалитетот е светилиште на сонцето. Ова деновиве го изјави Јовица Станковски, археолог и раководител на истражувањата, кој наодот го нарече еден од најексклузивните откриени годинава на исто така новооткриената северна тераса. На неа некогашните жители ги одржувале своите обреди и на сонцето му принесувале дарови во керамички садови.

„Фрагментот многу не' израдува и сега прв пат и го објавуваме. Станува збор за повеќе такви фрагменти во различна големина кои сочинувале половина сад, најверојатно чинија, чии остатоци треба дополнително да ги откриваме. На таа чинија има декорација од врежани брановидни линии, што бил познат начин на декорирање од втората половина на вториот милениум пред нашата ера, некаде од 1300-1200 година пр.н.е. Но, досега не се случило да се појават изгравирани сонца што говори дека станува збор за дар наменет за сонцето. Ова е исклучителен наод, исклучителен дар кој може да се спореди со колачот за слава што се декорира денеска.

Откритието ги изненади присутните археолози на терен, меѓу кои имаше и еден археолог од Белград и еден американец. Кокино со ова уште еднаш потврди дека е голем локалитет во кој се изведувани повеќе планински обреди. До сега, од нив реконструиравме три, еден за сонцето, втор обред при кој се закопуваат дарови поврзани со култот на големата Божица Мајка и третиот, на кој кој никаде во светот сеуште не му се знае значењето, а се појавува одвреме навреме, е обредот со дарови што се закопуваат со земја, во кружно ограден простор со камења. Даровите се покриваат со камен, земја, со плочи или со глина, а во нив на Кокино сега не наоѓаме ништо. Тие можеби содржеле течности како мед, вино, млеко, масло кои испаруваат и поради тоа досега и не ги наоѓаме Ако содржеле жито ќе најдевме траги затоа што житото јагленисува“.

Истражувања на Кокино Станковски очекува годинава да продолжат, потсетувајќи дека на тоа ги обврзува и препораката од УНЕСКО, бидејќи за овој локалитет е поднесена апликација за прием на Светската листа на заштита на културното и природното наследство.

Северната тераса каде се наоѓал фрагментот со сонца е скоро комплетно е истражена, а археологот ја нарекува „свет обреден простор заграден со ѕид“.

„Ѕидот не бил висок, не бил ни многу широк. Го најдовме во неговата основа и сметаме дека се протегал во должина од сто метри. Широк е околу 120 см, а како и другите свети простори, бил можеби висок 70 - 80 см над земјата.Имал функција како со креда да го исцртува светиот, од останатиот простор. Се наоѓа на спротивната страна од приодот до локалитетот, а тоа е и една од карактеристиките на светите планини, пристапот секогаш да им е на страна осветлена од сонцето. Северната страна е всушност вештачки направена тераса,а со ѕидот и внатрешните подзидувања се оформувани мали простори каде се одржувани обредите. На тој начин светилиштето и од таа страна терасата го направила малку попристапно. Со последните истражувања всушност ги утврдивме основните димензии на тој свет простор, а по она што досега е познато во науката, тој спаѓа во релативно средни простори од таков вид“.

Станковски деновиве обелодени уште едно откритие на Кокино, нови маркери од каде се набљудувале ѕвездите од обредниот простор.

„Откривме огромна платформа од измазнет камен, од околу 15 метри квадратни која е совршено измазнета, скоро исполирана и очигледно претставувала простор од каде нешто се набљудувало. На хоризонтот бугарски и македонски астрономи пронајдоа соодветно нови маркери. Истражувањата ги вршеа астрономи од опсерваторијата во Стара Загора, Бугарија, Алексеј Стоев (директор на опсерваторијата) и астрономи од катедрата по астрономија при Природно -математичкиот факултет во Скопје. Набрзо ќе бидат готови комплетните резултати, каде ќе има и некои очекувани, но и неочекувани работи. На пример, неочекувано е за нас е што таму постојат маркери за две големи ѕвезди, за едни од најсјајните на северното небо, Бетелгез или Алфа Орион од соѕвездието Орион, и ѕвездата Алдебаран која е во соѕвездието Бик.

Тие се многу крупни и многу јасни, светли ѕвезди на небото. Се' уште работиме на нивното толкување, на нивното значење за некогашните жители на Кокино и за поврзаноста со изведуваните обреди. Еве како и досега и овој пат локалитетот не изненадува како на планот на археологијата, така и на планот на астрономијата.Ова е особено важно бидејќи во изминативе година - две немавме нови астрономски моменти“.

Перивлепта е тест за Старо Нагоричане

2010-08-11T22:07:00.000+02:00

Перивлепта е тест за Старо Нагоричане

Што им е заедничко на црквите „Света Богородица Перивлепта“ во Охрид и „Свети Ѓорѓија“ во Старо Нагоричане, Кумановско? Двете потекнуваат од 13 век, двете се фрескописани од Михајло и Евтихиј, двете се вклучени во светските антологии на византиски живопис, двете се во лоша состојба и двете ќе се реставрираат и ревитализираат во претстојниов период - делумно со домашна поддршка, делумно со странски грантови

Подготвителните работи за санирање на архитектурата и фрескописот на црквата „Света Богородица Перивлепта“ со грантот од американската амбасада се веќе почнати, а конзерваторската јавност со врвен интерес го исчекува процесот, кој треба да го спаси непроценливиот фрескопис во овој охридски храм од незапирливото влијание на влагата поради уште еден дополнителен факт - очекуваното продолжение на слични зафати и во црквата „Свети Ѓорѓија“ во Старо Нагоричане.

- Проблемот со фрескосликарството во црквата во Старо Нагоричане е речиси идентичен со проблемот во „Света Богородица Перивлепта“ во Охрид, па успешната работа на „Перивлепта“ ќе биде во голем дел повторена и на овој византиски храм во Кумановско - најавува Јулија Тричковска, поранешна проектна координаторка за овие два исклучителни споменици на културата, а сегашна експертка на УНЕСКО за заштита на културното наследство во Косово.

Што им е заедничко на црквите „Света Богородица Перивлепта“ во Охрид и „Свети Ѓорѓија“ во Старо Нагоричане, Кумановско?

„СВЕТИ КЛИМЕНТ“ ВО ОХРИД

„Света Богородица Перивлепта“ го пречека летниот празник Свети Климент викендов со непроменета состојба - влагата поради несоодветно изведениот покрив не го штеди фрескописот, вклучен во светската антологија на византиски живопис. Изградена во 13 век како црква посветена на Божјата мајка, Богородица, црквата подоцна го презела името на заштитникот на Охрид - свети Климент - и викендов, на летниот Свети Климент (постои и зимски, во декември), беше посетена од многу почитувачи на неговото име.

Но дури ни семоќниот светец не може да ја заштита црквата што го носи неговото име од „белата лента“ од соли што го разјадува непроценливиот фрескопис. Овој проблем е дијагностициран и од домашната стручна јавност уште пред десетина година, а последниве години, поради вклучените аларми на сите нивоа - невладини и владини - станува предмет на интерес и на меѓународни експерти од областа на заштитата.

Во исчекување обемна санација на објектот, која од Управата за заштита на културното наследство е најавена за идната година, во септември ќе се изврши интервенција на архитектурата и живописот со американски грант вреден 650 илјади долари.

Подготвителните работи за реализација на американскиот грант веќе се во тек.

„СВЕТИ ЃОРЃИ“ ВО СТАРО НАГОРИЧАНЕ

Црквата, пак, посветена на свети Ѓорѓи во Старо Нагоричане, со својата посебност и убавина во архитектурата, но и во фрескописот, претставува еден од бисерите на културното наследство на овие простори. Црквата, изградена во 1313 година, е живописана во 1317/18 година.

Неодминливото значење на овој културен и духовен споменик лежи во зачуваниот фрескопис, изработен од познатите зографи Евтихиј и Михајло, кои како автори се јавуваат и во други цркви и манастири во земјава (освен во „Св. Богородица Перивлепта“ во Охрид и во манастирот „Св. Никита“ на падините на Скопската Црна Гора, но и во голем број вакви објекти надвор од земјава, на територијата на соседните балкански земји).

Фрескописот е изработен во палеолошки стил, со нагласена наративност, но и со изразена суптилност, фино стилизирање и одмереност во изразот.

За овој храм, според најавата на Тричковска, е најавено сигурно финансирање од ИПА-програмата на Европската комисија од над милион евра.

- Административните процедури во Европската Унија се подолготрајни така што ќе почекаме на нивното доделување (што е добро за да се видат првите резултати од интервенциите во „Перивлепта“ - вели Тричковска, истакнувајќи дека сложената апликација за овие европски фондови ја подготвиле луѓе од Управата за заштита.

МЕШАНИ ТИМОВИ

Градежните активности на „Богородица Перивлепта“ ќе ги раководи странски експерт - проф. Алкивиадес Препис од универзитетот „Џанти“ во Александрополис, Грција, експерт и на Советот на Европа и на УНЕСКО, а реставраторските работи околу фрескосликарството ќе ги води експертка од Италија, позната во конзерваторската работа на повеќе византиски споменици на Балканот (на пр. во црквата „Богородица Љевиска“ во Призрен).

- Во тек е формирање на националниот тим што ќе учествува во работите - вели Тричковска, која ќе биде вклучена како консултант.

Тричковска е критична кон вклучувањето на невладиниот сектор во алармирањето за состојбата на црквата.

- Не може објект од вакво значење да биде оставен на невладина организација - категорична е Тричковска, коментирајќи го вклучувањето на организацијата за културно наследство и педагогија „Македонида“ во алармирањето за состојбата на „Свети Климент“.

Двете цркви - „Свети Климент“ во Охрид и „Свети Ѓорѓија“ во Старо Нагоричане и се познати на стручната јавност, домашна и странска, поради вонредниот живопис, кој се вбројува во светските антологии на византиски фрескопис. Ревитализацијата на овие два објекти и на нивните живописи се тест за одговорноста на домашните раководства (политички и заштитарски) пред обврската за заштита на културното наследство, вклучено поради својата вредност во светската ризница.

Автор: Ј.Ф.

Манастир Свети Отец Прохор Пчињски

2010-07-31T02:44:00.001+02:00

Манастир Свети Отец Прохор Пчињски

Триесетини километри јужно од Врање, два километра од границата со Македонија - на левата страна на реката Пчиња се наоѓа Манастирскиот комплекс посветен на Светиот Отец Прохор Пчињски. Како што видовме во предходниот пост на местото каде што починал Свети Отец Прохор Пчињски Роман IV Диоген (1067-1071) изградил базилика/еднокорабна црква како што му ветил на Светиот Отец - кога се сретнале во лов а Светиот Отец му предскажак дека ке стане Византиски Цар ... Во XI век или на почетокот на XII век Роман IV Диоген изградил скромна еднокорабна црква/базилика.

Политички догађаји који су се одиграли крајем Х и почетком XI века, морали су оставити трага у градитељству ове области. Победом Василија II (976-1025) над Самуилом, Византија је вратила раније изгубљене територије Балканског полуострва, што је захтевало реорганизовање политичке и црквене управе и стављење становништва под његов утицај. Царском повељом из 1020. године, Василије II реорганизовао је Охридску патријаршију, сада архиепископију, у којој се спомиње епископија Морзовишка, у чијем саставу је поред осталих места и Козјак - данас име планине у чијем подножју се налази манастир св. Прохора Пчињског. Њега је изградио византијски цар Роман IV Диоген (1067-1071), на молбу потоњег свеца и патрона храма Прохора Пчињског. Систематска археолошка ископавања уз свестранију анализу досадашњих сазнања, потврдила би тврдњу да је првобитна скромна једнобродна црква саграђена у XI веку или почетком XII столећа.
Једна од најопсежнијих обнова заслуга је краља Милутина, који је ангажовао 1316. или 1317. године солунске сликаре Михаила и Евтихија да осликају нови храм. После косовске битке манастир су разорили Османлије, а 1489. године обновио га је Марин из Кратова. Тада је осликан фрескама које се убрајају у најзначајније уметничке творевине свог времена. У 16. веку у манастиру је постојала сликарска радионица, чији су мајстори сликали фреске великих ликовних вредности у капели на јужној страни цркве.

По војувањата со Византија меѓу 1180-1190 српскиот Цар Немања ја освојува областа околу Врање. Св. Сава во 1220 прави реорганизација на црквата во кралството на Србите каде веднаш видно место и се дава на Црквата посветена на Светиот Отец Прохор Пчињски. Светиот Крал Милутин 1316 или 1317 година ја реизградува Црквата и ја иконописува ангажирајки ги познатите сликари/иконописци Михаил и Евтихије, истите кои ја фрескоживописуваат Црквата Свети Ѓорѓи во Старо Нагоричане и "Св. Богородица Перивлепта” во Охрид. Сегашната монументална повеќеекуполна црква, изградена е 1898. година.Во самата црква има три слоја на фрескоживопис ... Моштите на светиот отец се сместени од десната стрна на олтарот. Од моштите тече Миро кое има посебно значение за верниците кои веруваат во исцелителските моќи на Мирото.

Манастирските конаци се изградени меѓу 1854 и 1862. године по заслуга на Хаџи-Михаил Погачаревиќ, трговец од Врање. Конаците се неколкупати реобновувани за сега повторно да светнат со сиот сјај. Во нив има многу нови и современи содржин, огромен ресторант, сместувачки капацитети за ноќевање, конгресна сала ... При реконструкцијата на конаците секојпат се трудело да се задржи автентичноста.

За Република Македонија Манастирскиот комплекс посветен на Светиот Отец Прохор Пчињски има посебно значение поради одржувањето на Првото заседание на АСНОМ на 2 Август 1944 година, кога се удрени темелите на Македонската државност ...

Попат до Манастирот Свети Отец Прохор Пчињски, можно е да посетите уште неколку локации зависно од вашата желба и расположиво бреме:

На локацијата број еден може да се посетат пет цркви на едно место.5-те Цркви (Лавра) кај Дељадровце … близу Миладиновце и Рафинеријата ОКТА … … Манастирски комплекс Св. Ѓорѓи с. Дељадровце …
Во Куманово има три цркви: Св.Никола, Света Троица и Св.Ѓорѓи.
На оваа локација можете да го посетите меморијалниот споменик Заебарњак.
На оваа локација можете да ја посетите Костоперска карпа и двете цркви св.Петка и св.Ѓорѓи
Тука е прекрасната Црква Св.Ѓорѓи Старо Нагоричане
Меморијален комплекс Пељинце.
Манастир Свети Прохор Пчињски
Кокино
Бања Стрновац

Појдите, посетете го, доживејте го … попат изберете уше некоја од понудените локации на горната мапа … добра кафеана имате или во склоп на Бањата Стрновац или во Етно село … но има добар ресторан и во оквир на самиот Манастир.

Свети Отец Прохор Пчињски - Пустиножител ...

2010-07-31T00:48:00.001+02:00

Свети Отец Прохор Пчињски - Пустиножител ... стара икона

Под Пустиножители се подразбират луѓе кои со верба во бога се подвизуваат и го следат вистинскиот пат и начин на живот по пример на бога, трудејки се да го достигнат христијанското совршенство. Тие тоа вообичаено го правеле со осамување и аскетски живот во некое диво и пусто место, живејки далеку од заедниците на другите луѓе, дури далеку и од монашките братства, кои вообичаени се нивни почетни станици. Во таквиот начин на живот тие вообичаено се сместувале во некоја природна пештера, каде во близината имало извор на вода а јаделе тоа што го давала природата во сирова форма, корења, лисја, трева ... Молитвата, вербата во бога и следењето на божјиот пат е главна духовна храна на секој Пустиножител.

Пустињак Онуфрије Египатски из 4. века

Отшелник или пустињак је човек који је из духовних разлога отишао од света, да би живео на осамљеном, пустом месту. Пустињаци су се још називали и еремити (грч. ἔρημος - пустиња), анахорети (грч. ἀναχωρέω - повући се, узмицати) или монаси (грч. μόνος - сам, осамљен), премда су неки од ових назива временом добили одређенија значења.
Отшелничество, анахоретство — аскетическо отречение поради различни убеждения от цивилния живот с максимално ограничение от външни връзки и усамотен живот в пустинни места.

Св. Иван Рилски

Македонија има богата историја на Пустиножители кои во нашите краишта се јавуваат околу Осоговските планини. Се работи за четворица пустиножители кои живееле во X и XI век. Првиот е св. Иван Рилски:

Свети Јован Рилски је најзначајнији бугарски светитељ. Сматра се као покровитељ Бугара, ктитор и оснивач главног манастира у Бугара - Рилског манастира.
Рођен је вероватно пред 876. у Скрини код краја Дупница а умро на 18.август 946. (по јулијанском календару). Живео је за време цара Бориса I и цара Симеона Великог а најактивнији је био за време цара Петра (927. - 968.) Бугарска православна црква га слави на 19. отобар а у српском календару пада на 18. август.
Свети Иван Рилски Чудотворец е български духовник, най-известният български светец и отшелник, покровител на българския народ, патрон и основател на най-големия ставропигиален манастир в България - Рилския, патронът на българските будители.

Икона на Св. Гаврил Лесновски

Преподобен Свети Гаврил Лесновски бил македонски подвижник чиј празник се слави на 28 јануари. Роден бил во кривопаланечкото село Осиче. Бил активен во 10 век на Лесновската Гора кај Кратово, каде што изградил црква во чест на Св. Архангел Михаил. Бил чудотворец за време на животот и по смртта. Умрел на крајот на 10 век.
Свети Гаврило Лесновски је био хришћански подвижник са Балкана из 10. века.
Гаврило Лесновски је био балкански Словен друг Прохора Пчињског и Јована Рилског. Подвизавао се у X веку код Кратова на гори Лесновској, где је саградио храм светом Архангелу Михаилу. Чудотворац и за живота и по смрти. Садашњи храм на том месту подигао је војвода цара Душана Јован Оливер. Свети Гаврил је преминуо крајем X века.
Српска православна црква слави га 15. јануара по црквеном, а 28. јануара по грегоријанском календару.
Гаврил Лесновски (среща се и като Гавраил и Гавриил) е български светец и отшелник, един от тримата следовници на Иван Рилски, заедно с Прохор Пчински и Яким Осоговски.
Според житието му, Гаврил е син на болярско семейство от село Осиче, Кривопаланско.

Проподобeн отец Прохор Пчински

Прохор је рођен у првој половини 11. века од побожних родитеља, Јована и Ане, у околини Овчег поља. По Житију, Прохор је рано изучио књижне мудрости и у свему био бољи од својих вршњака. У духовном усхићењу он одлази у пештеру Нагоричинску (источно од Куманова), близу данашњег манастира Старо Нагоричино, где среће ловца Диогена. Прохор му прорече да ће постати цар и рече му: сети се и мене кад постанеш цар. То се и обистинило - Диоген поста византијски владар Роман IV Диоген (1067-1071). Житије даље казује да се пустиножитељ Прохор подвизавао тридесет година у планини Козјак (јужно од Врања), у једној малој пећини. Ту се и престави после шездесет и две године испосничког живота.
Прохор Пчински е роден в областта Овче поле в Северна Македония. Според житието му, след като възмъжава, напуска родителите си Йоан и Анна и се уединява в пещера край Старо Нагоричане, срещу църквата „Свети Георги“, където прекарва дълги години като отшелник. По-късно, поради заплахата от нападение на „диви хора“ (вероятно печенеги или кумани), Прохор се премества в планината Козяк над река Пчиня, близо до днешния град Враня.

Свети Јоаким Осоговски

Свети Јоаким Осоговски е еден од македонските светители, кој се подвизувал во Македонија во XI век. Според преданието, бил соподвижник на светите Прохор Пчински, Гаврил Лесновски и Јован Рилски.
Йоаким Осоговски, наричан понякога и Яким Осоговски или Сарандапорски, e български светец и отшелник. Заедно с Гаврил Лесновски и Прохор Пчински, той е сред най-известните последователи на свети Иван Рилски.

Во многу написи каде се споменуваат овие четворица Пустиножители се вели дека тие се браќа, но не се мисли на вистинско братско родство - туку на братско родство по начинот на кој живееле, по начинот на кој верувале во бога ... За сите четворица Пустиножители кои се спомнати погоре има нивни житија, кои најчесто се правени многу подоцна од времето во кое живееле.

Над црквата Свети Ѓорѓи во Старо Нагоричане е испосницата -пештерата во која првично престојувал Светиот Отец Прохор Пчински. Легендата вели дека ловејки во близина тогаш само ловец, Роман четвти Диоген во се сретнал со Светиот Отец Прохор Пчински кој му пророчил на Роман четврти Диоген дека ке стане Цар на Византија - воколку не ја убие срната која била на нишан на неговата стрела ...

Во продолжение ке се задржам со поголем осврт на Светиот Отец Прохор Пчињски. Во сите житија во кои е пишувано за Светиот Отец Прохор Пчињски не се спомнувани годините на раѓање и на смрта на Светиот Отец. Но спомнато е дека е роден во Овче Поле, во добростоечко семејство на неговите родители Јован и Ана. Тие долго време немале деца, но со верба во бога го добиле единствениот син кого го школувале. Не по воља на неговите родители Светиот Отец Прохор Пчињски под влијание на примерите од останатите троица Пустиножители и особено по углед на Св. Иван Рилски, и тој решил да се посвети на длабоката верба во бога и се одлучил на изолација каде ги правел своите подвизи.

За свое прво место далеку одбира една пештера која и ден денеска стои во близината на Црквата Свети Ѓорѓи во Старо Нагоричане. Во таа пештера тој престојувал цели триесетина години - го живеел животот кој го одбрал, следејки го божјиот пат и подвизувајки се.

Легендата вели дека тука се сретнува со тогашен ловец, кој подоцна ке постане византиски владар Роман IV Диоген (1067-1071). Роман IV Диоген се спремал да убие една срна, која бегајки од ловецот дошла кај Светиот Отец Прохор Пчињски, кој по долгиот пустиножителски живоѕт веќе едвај да личел на човечко битие. Роман IV Диоген се исплашил од старецот и почнал да бега. Светиот Отец Прохор Пчињски му довикнал да не се плаши бидејки и тој е човек - истовремено замолувајки го да не ја убива срната која била негова дружба. Му предскажал дека брзо ке ја фрли ловечката облека и ке ја замени со царска. Така и се случило, Роман IV Диоген женејки се со удовицата царицата Евдокије, супругата на Константина X (1059 - 1067) станува византиски цар и император.

На Светиот Отец Прохор Пчињски Роман IV Диоген се сетил кога овој му дошол на сон и го подсетил за неговото пророчанство, дека неговата ловечка облека ке ја замени со царска. Во истиот сон барал да му се одолжи со тоа што ке изгради црква во местото каде што се сретнале. Роман IV Диоген кога се разбудил потресен од сонот и неисполнетото ветување наредил веднашка да се појде и на местото каде се сретнале со Светиот Отец Прохор Пчињски и изградил базилика. Сакајки да му каже на Светиот Отец дека го исполнил ветувањето насекаде го барал. Светиот Отец во меѓувреме се преселува четириесетина километри североисточно од пештерата во која првично престојувал во Старо Нагоричане. Повторно му доаѓа во сон на Роман IV Диоген и му го кажува новото место каде нашол нова пештера и во која живеел нови триесетина години. Кога пошле таму, виделе дека во пештерата има само мошти од Светиот Отец. Легендата вели дека Роман IV Диоген трипати дење ги пренесувал коските - но тие ноќе се враќале во новата пештера, гаде Светиот Отец се упокоил. Тогаш ги товарил за да ги носи во Цариград. Но коските не се мрдале. Роман IV Диоген сватил дека желбата на Светиот Отец е моштите да останат тука . Роман IV Диоген прави уште една базилика на тоа место, со што го исполнува ветувањето.

Се чини дека највеќе напори да ги проучи сите житија на Светиот Отец Прохор Пчињски прави Вера Стојчевска - Антиќ, АНХОРИТЕТОТ СВЕТИ ПРОХОР ПЧИЊСКИ.

Поважни написи:

Коноп – Марихуана да ти било тоа …

2010-07-21T08:41:00.001+02:00

Конопът (Cannabis) е растение от отдел покритосеменни. Обикновено се отглежда заради здравите си влакна, високата скорост на растеж и мазнините в семената. От някои сортове коноп (канабис) може да се добива и марихуана.

Повеќе »..... more ».....

Конопља (лат. Cannabis) је род једногодишњих дикотиледоних биљака, који укључује више варијетета (односно врста). Верује се да је пореклом из Централне Азије, Кине и северозапада Хималаја, и већ вековима се користи у индустријске, медицинске, духовне и уживалачке сврхе.
Обично се под називом индустријска конопља подразумева конопља која се употребљава за добијање тканина, док се под индијском конопљом подразумевају женске биљке које се уживају због опојног дејства. Конопља је позната и по називима: канабис (латински), ганџа (индијски), марихуана (шпански назив из Мексика), трава (жаргонски), итд.
Свака конопља, па и индустријска, садржи психоактивни састојак делта-9-тетрахидроканабинол (скраћено THC), у просеку око 3 %. Претежан део THC-а се налази у цветним врховима женске биљке, док мушка биљка углавном није психоактивна. У цветовима женских биљака гајених за уживање, тај ниво достиже до 20-30 %, док је код биљака гајених за индустријску употребу, и до сто пута нижи (испод 0.3 %).

Историја конопље у писаном облику траје скоро 5000 хиљада година, а евидентно је да су употребу конопље људи биљежили од почетака своје писмености. Конопља је једна од првих култивисаних биљака и сматра се да је употреба конопље стара колико и пољопривреда. У почетку се највише гајила због влакана, а стари Кинези су од ње правили конопце, одећу и хартију. Најранија помињања њених психоактивних својстава можемо наћи у ведском спису Атхарва-Веда, индијском светом спису старом четири хиљаде година.
Употребу конопље на Балканским просторима је још у 5. веку п. н. е. забележио Херодот:

О духовној употреби конопље се говори онда када се ова биљка користи у религији у ритуалне сврхе. Конопља има дугу историју ритуалне употебе у многим култовима и религијама широм света. У Индији се употребљава већ вековима у част бога Шиве. Растафаријанци је сматрају светом биљком, а њено уживање верским чином. У исламу су је користили дервишки (суфи) редови. Неки историчари сматрају да је употребљавана и у јудаизму и раном хришћанству

Кључно питање у закону се односи на разликовање типова конопље који поседују психоактивни састојак ТХЦ од типова конопље који не поседују ТХЦ. Законодавство већине земаља у свету заступа монотипски приступ који сматра да наглашена варијабилност ипак не допушта дефинисање различитих врста биљке. Узгајиваче конопље директно погађа и обесхрабрује деловање служби друштвене контроле засновано на поистовећивању индијске и индустријске конопље. Премда узгајивачи могу разликовати психоактивне примерке конопље од индустријских, јер стратегије узгоја варирају већ од одабира сјеменки, преко начина садње, све до временског периода сазријевања биљке, државне службе не посвећују превелику пажњу разликовању. Биљка чије се могућности и узгој данас све више истражују, у контексту одрживог развоја, неретко је предмет систематског уништавања. На пример, преко 90% конопље које су 1990-их америчке државне агенције (понајвише DEA – Drug Enforsement Agency) заплениле и уништиле, отпада на некултивисану (дивљу) конопљу која углавном не поседује психоактивне састојке. Тако у „рату против дрога“ уз примерке врсте који су циљани због психоактивних састојака, као колатерална жртва пада и индустријска конопља.

Мојотјата лична представа за конопот, кој се садеше и во мојот крај.

Се сеќавам, како дете дедоми садеше на една од поубавите ниви близу река коноп. Садеа и други комшии. Дедоми не садеше секоја година коноп. Во тоа време луѓето садеа и произведуваа само она што им го треба за да го преработат – во случајот на конопот тој се преработуваше за специјално платно за пантолани и покривка за овчарите. Често се додаваше во платното од кое се правеја клашњи, од кои пак се правеа пантолоните за мажите, скутачите за жените и некои други зимски селски облеки, подолу има неколку фотографии од селски етнички носии, каде се употребуваше и платно од коноп кое всушност е многу грубо и не е баш пријатно за носење … Конопот растеше многу високо, особено затоа што се садеше густо и главното стебло одеше високо во борба за сонце. На гранките на стеблото скоро да немаше странични гранки. Доле по земјата немаше шанса да има трева пошто сонцето не допираше до земјата …

Го прашав едно време дедоми како и секое дете што прашува: Дедо зошто го садиш ова кога ни крави не го јадат? Имено слободно може во коноп да пуштиш домашни животни – нема ни да го помирисаат, бидејки нема хранливи вредности нема ниедно домашно животно да го јаде. Дедоми се подзамисли како да ми објасни, се насмеја и се почеша по брадата – бидејки бев дете накај седум години возраст. Сега пресметувам дека тоа се случило пред скоро 50 години илимити пола век. Ке видиш синко кога ке го доработуваме зошто служи. Таков беше не зборуваше многу туку преку работа и личен пример со тек на времето ти дозволуваше сам да сватиш и разбереш. На нивата со коноп – осем што се влегува кога ке се посее се влегува само кога ке се бере/жнее, а тоа е скоро пред неговото природно сушење. На врвовите имаше само по малку суво семе а надолу стаповите стоеа суви. Кога го беревме со срп конопот пак го прашав дедоми, сега ке ми кажеш ли зошто служи ова растение, кое само врапците и другите птици го напаѓаа кога почна да се суши семето. Дедо пак ми рече – дома ке видиш за некој месец.
Дома конопот беше уредно сложен под една огромна слива на која обично се обесуваше свиња при свињокољ. Се сушеше во полусенка со присуство на воздух од сите страни. Ги гледав тие исушени високи стапови, дебели скоро колку детски прсти и се чудев зошто ли ова ке послужи. Таму некаде оклу вршидбата, кога порано ке го завршевме дневното вршење дедоми ми рече е синко сега ке видиш што ке правиме со конопот. Ми рече земи една од оние металните вили со кои вообичаено се чистеше сметот под кравите, балагата де … вујкоти ке држи за врвовите а ти со вилата чешлајки надолу ке ги вадиш ситниве гранчиња. Ми покажа како. Ми се виде многу тешко сето ова и глупаво и пак го прашав дедо - а со ова стаповите што ке правиме сега … ке видиш вика кога ке завршиме со чистењето после сето тоа бабати ке ја преземе работата. Морав да почекам уште месец дена за да видам што тоа баба со конопот ке прави. Еден ден баба ме буди сабајлешки и ми вика ајде сине стани да видиш што се прави со конопот. Го донесовме до бунарот кој се наоѓаше на крајот од дворот. Од тој бунар бидејки немаше убава вода, туку киселкасто солена – до тогаш знаев дека таа вода се употребува смо за правење на кијанки, т.е. сламени направии за врзување на снопови. Сламата се омекнуваше за д може да се врзува. Сламата од Ржот која е многу високо растение. Го донесовме конопот блиску до водата, вадевме вода и го кисневме канапот, газејки го да омекне. Е добро е рече баба остави го нека кисне. Утре повторно. Утре пак фрлавме вода на канапот, но претходно додека беше полусув го мававме со пирајки. Тоа е она што првиот МК Премиер (бог да го прости Кљусев) ни рече дека ке ни стане судбина пак да переме со пирајки пошто машините за перење ке станат луксуз и уште една од неговите “можеби ќе треба да переме со пирајки за да направиме држава”. Мавај со тоа пирајките со конопот под еден рамен голем камен. Фрлај вода потоа и тоа во неколку денови додека конопот под присуство на водата не почна да се расцепува надолжно. Така сето траеше десетина дена, мавај удри, фрлај вода гази го, за на крај со една специјално направена направа се се чешлаше омекнатиот и расветан коноп, секое од стеблата надолно за да се добие конопно влакно. Добро бе бабо ке ми кажеш ли веќе еднаш и што сега со ова влакново. Ке видиш вика тоа зимуска ке ти кажам.

Зимата во зимскиот шолски распуст кога дојдов кај баба ја прашувам бабо ајде сега да видам што ке правиш со тоа влакната од коноп. Е добро рече баба ама прво да направимо зељаник за ручак па после ке видиш. Го донесе тоа што остана од конопот ситните тенки и долги влакна близу до разбој во кој беше веќе поставена сновата. И почна да ги провлекува конопните влакна низ основата/сновата од подебел памук. Добро бе викам бабо па што ке правиш со тоа ткаеното. Па види колку е грдо сето тоа башка тешко сто кила кој ова ке го носи. Кушљак, вика од него ке правимо – овчари да можев од кишу да се варкав и да спиев на голу земљу да не ги ѕебнев ноге. Ладно је у планину. Тешко нив и реков на баба.

Ете тоа е мојата детска приказна за конопот, зошто тој некојпат служел. Во селски домаќинства 95 проценти од оноа што се сади се употребувва за потребите на самото семејство, бидејки неможе да се продава, сите за свои потреби го садеа одвреме навреме. Да, ке заборавев од коноп се правеа и бисаги оние кои се ставеа на магаре и на коњ и служеа како џебови во кои се ставаа ѓугуми за млеко кога ке одевме да го донесеме од кај овчарите. Или стомни, каначиња де за вода. Или сеедно дињи или лубеници кога ке одевме на бостан. Од него видов после дека се правеа и зобници. Оние од село знаат дека во нив на коњите им се става зоб за да можат да издржат подолг пат. …

Кушљак …

Со конопот во животот се сретнав уште еднаш пред 12 години. Тогаш се бавев со трговија – големопродаја по цела Македонија. Со колата барем трипати годишно одев кај секој од купците за да видам како му оди, т.е. дали може да му давам роба и дали ке ми плати. Пред Кочани некаде на тие местата каде се сади ориз застанв покрај патот да мочам. Гледам врие од коноп. Во меѓувреме разбрав дека од конопот ти се правело и марихуана. Уште тогаш имаше полициски акции за сечење на коноп по нивите. Појдов кај пријателот во Кочани на кој му давав роба за трговија и му велам човече, цело кочанско поле врие од марихуана, па пола Кочани ке треба полицијава да затвори. Не бе вика тоа ни господ неможе да го затруе. Конопот диво расте и се расејува по водотеците, доводните канали за вода … Истата слика со конопот ја видов и на патот пред да стасаш во Богданци. Вриеше од кноп, марихуана де. Верувам дека на ови места и денес расте истиот коноп – марихуана де.

Последниов дел од постов одеше како коментар во постот на Charlotte Душко Ескобар

Старо Нагоричане се стреми да стане зелена општина

2010-07-01T11:54:00.002+02:00

Старо Нагоричане се стреми да стане зелена општина

Општината Старо Нагоричане интензивно презема мерки за санирање на последиците од последната катастрофална поплава, како и за наоѓање начини за привлекување странски инвеститори.

Повеќе »..... moor ».....

- Целта на оваа локална самоуправа е на нашите жители да им создадеме подобри услови за живот, да реализираме проекти за економска сигурност, подобра инфраструктура и за развој на селскиот туризам - вели градоначалникот Миодраг Јовановиќ.

Градоначалникот посочува дека општината, која се протега на околу 500 километри, изобилува со многу културно-историски споменици, археолошки локалитети и природни убавини.

- Во нашата општина е црквата Свети Ѓорѓи од 14 век, испосницата на свети Прохор Пчињски, Костоперската карпа со седум цркви, манастирите Забел и Карпино, мегалитската опсерваторија Кокино, Меморијалниот центар АСНОМ, спомен-костурницата Зебрњак, термалниот извор и бањата Стрновац, угостителскиот комплекс „Етносело“ и други - вели Јовановиќ.

Во тек е изградба и на локалниот пат од село Старо Нагоричане до соседното Никуљане. Според Јовановиќ, во општината постојано живеат околу 5 илјади жители, но се' повеќе се присутни граѓани од Куманово, па и од Скопје, кои сакаат да инвестираат и да градат викенд-куќи.

Поради атрактивноста на овој дел од Козјачко-пчињскиот регион постојано има посетители од земјава и од странство. Претседателот на спортско-рекреативната организација ГАРД, Гоце Илиевски, забележува дека овој дел во државава е неискористен резерват за полнење на белите дробови.

- Со проектот „Спорт за сите“ им овозможуваме на нашите граѓани без оглед на нивната етничка и верска, припадност, здравствената состојба и возраста, да ја доживеат и доловат атмосферата која е овдека. Ова е совршено место за сите - вели Илиевски.

При неодамнешната посета менаџерот во норвешката асоцијација „Норгес вел“, Азборн Гарнес, изјави дека во општината има можности за развој на селскиот туризам.

- Неопходно е добро истражување и планирање за сите капацитети што се во овој регион. За конкретни активности треба да одлучат надлежните од норвешката амбасада - рече Гарнес.

Градоначалникот Јовановиќ вели дека во оваа општина е зачувана еколошки чиста средина поради што и локалната самоуправа се стреми таа да го добие епитетот зелена општина. (С.А.Ј.)

Нова надеж за Старо Нагоричане

2010-06-07T16:38:00.002+02:00

Нова надеж за Старо Нагоричане

Локалната власт на Општина Старо Нагоричане очекува наскоро да се реализираат неколку проекти, со што предвидува дека во блиска иднина ќе бидат отворени околу 1.000 работни места

Повеќе »..... moor ».....

Има повеќе индиции за заживување на Општина Старо Нагоричане, која е една од најчистите еколошки средини во државава, а тој тренд локалната власт настојува да го продолжи и наскоро очекува отворање на околу 1.000 работни места. Младото население се' помалку ги напушта селата, на што укажува и зголемувањето на бројот на децата во училиштата. Но, од градот се' уште се враќаат само пензионерите.

- Добро е да се живее во овој крај. Природата е прекрасна, а пензионерите што имаат понекој хектар земја, како јас, на пример, што имам пет хектари и пензија, може да го туркаат животот. Оние што имаат повеќе земја и одгледуваат добиток, може да живеат подобро - вели пензионерот Никола Илиќ.

Него го сретнавме како коси трева за кравата, покрај асфалтниот селски пат. Нему и на другите жители им пречи бавната децентрализација.

- За се' нешто треба да одиме до Куманово. Таму со саати, па дури и со денови, чекаме од врата на врата за еден документ. Па, испаѓа дека локалната самоуправа не ни значи ништо - вели Илиќ.

Неговата 66-годишна сосетка Сунчица Насковиќ вели дека таа и нејзиниот сопруг, пак, тешко живеат оти имаат само еден хектар земја, а заедно со сопругот-стечаец живеат од пензијата на свекорот.

- Само за лекарствата не можеме да собереме пари. Ни селскиот живот веќе не е она што беше. Веќе не се пазари на „цртка“ - вели таа.

Модерната продавница во селото има секаква стока, а за купеното се издава фискална сметка.

- Ние не живееме во селото. Неколку години патуваме до работното место од Куманово - велат продавачките од зад високите и полни рафтови.

Локалната самоуправа, која освен што мора да се справува со санирање на последиците од излевањето на Пчиња и нанесените огромни штети на посевите и на угостителските објекти покрај реката, не се откажува од порано изготвените проекти што наскоро ќе почнат да се реализираат.

- При крај се активностите за почеток на реконструкција и реставрација на православниот храм „Св. Ѓорѓи“, кој е и културно-историски монумент од 14 век. Црквата е заштитена од УНЕСКО. Комисијата се увери во богатството и убавините на фрескоживописот во црквата, проектот е прифатен од Министерството за култура - вели градоначалникот Миодраг Јовановиќ.

Тој додава дека со донацијата од ЕУ, од 420.000 евра, ќе почне уредување на црковниот комплекс и на неговата околина.

- Есенва ќе се решава градежниот дел, хортикултурното уредување и етнолошкиот музеј. Ова ќе заврши кон крајот на идната година. Процесот оди бавно, но таква е процедурата - вели Јовановиќ.

Тој додава дека бањата Стрновац, пак, е еден од основните објекти за развој на туризмот. Се очекува Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство да овозможи пренамена на 9 хектари земјиште во градежно и тоа Владата да го продава на меѓународен тендер.

- Очекуваме странски компании да изградат спортско-рекреативен и спа-центар - вели Јовановиќ.

Локалната власт планира изградба и на индустриска зона и отворање на околу 1.000 нови работни места.

- На 12 хектари земјиште што е пренаменето во градежно, а се наоѓа во непосредна близина на магистралниот пат кон Крива Паланка, во атарот на селото Старо Нагоричане ќе почне изградба на мали погони со технологија која не ја загадува животната средина - вели Јовановиќ.

И покрај оптимистичките најави за експанзивен развој на оваа пасивна општина, мештаните неретко му забележуваат на градоначалникот дека малку вработува жители од селата, а многу повеќе од Куманово. Јовановиќ на оваа забелешка одговара:

- Јас ги почитувам моите сожители, но Општината вработува само стручни кадри. Ако сакаме да ја развиваме, мора да вработуваме стручни луѓе што ќе работат на развојот и на промовирањето на општината - вели тој.

Јовановиќ додава дека овие проекти се планирани за Пчињскиот реон, а во Козјачието пак се планирани ветерници.

Тој е оптимист дека нивната изградба ќе почне наскоро.
Светлана Антиќ-Јовчевска

Расте бројот на ученици
Стотина ученици годинава завршуваат во централното ОУ „Светозар Марковиќ“, кон кое припаѓаат и подрачните училишта од селата Никуљане и Алгуња. Тие во Старо Нагоричане доаѓаат и од соседните села.

- Министерството за образование неколку години обезбедува превоз и тоа е олеснителна околност за децата, родителите и за наставниците. Превоз им е обезбеден и на децата од пограничното маало Татариновац, кои порано настава посетуваа во соседна Србија. Бројот на учениците се зголемува, што укажува на тоа дека младите брачни двојки не се иселуваат, а чуваат и трето дете - вели Жаклина Милинковиќ, директорка на училиштето.

Наспроти стотината основци што завршуваат годинава, во учебната 2003/2004 година имало 74 ученици. Сегашната училишна зграда е од 1968 година, а минатата година беше извршена реконструкција на покривот, а беа сменети и прозорците и вратите.

Пчиња повторно се излеа

2010-05-17T12:22:00.002+02:00

Пчиња повторно се излеа - поплавена бањата Стрновац, околните кафеани, музејскиот комплекс АСНОМ, срушени неколку моста, поплавени ниви и ораници. Со хелихоптер спасени четворица од бањата Срновац. Општината бара од владата на РМ регулација на речното корито и помош за претрпената штета. Повеќе ».....

Хеликоптери за спас од поплавите во Кумановско ... Четворица евакуирани со хеликоптер од надојдената Пчиња - ноќта ја поминале незаштитени на покривот од кафеаната до бањата Стрновац, покрај брегот на Пчиња. Од надојдената вода реката наеднаш се излеала, по што двајца капачи во бањата веднаш избегале. Тие раскажуваат дека четворицата мештани не сакале да го напуштат местото, така што ноќта ја поминале на покривот..., уништени посеви, поплавени куќи ... Поплавен е Меморијалниот центар АСНОМ. Гостите во тамошниот ресторан завчера сами се спасувале од надојдената вода. Малите мостови на Пчиња се однесени, а загрозени се мостовите кај селата Коинци и Драгоманце, како и рибниот ресторан „Визијана“ ... Ова е една од најголемите поплави во последните децении. Инаку, четврта по ред за оваа година ...
„Надоаѓа Пчиња како Дунав“ ... Куманово – „Бегајте луѓе, доаѓа Пчиња како Дунав!“ Со овие зборови во паника ги алармираше своите гости Олгица Денковска, сопственичка на кафеаната во бањата кај селото Стрновац, ноќта во саботата спроти неделата. „Десетина минути пред тоа, проверувавме дали Пчиња ќе се излее од корито. Набргу, водата силно почна да навлегува во бањата и да ги поплавува објектите. За брзо време бевме под вода длабока околу еден и пол - два метра“, велат луѓето што настрадаа во поплавата.Се' се случувало околу 3 часот. Помошта за извлекување пристигнала помеѓу 7и 8 часот. Со хеликоптерот беа извлечени четири лица вработени во друга кафеана од бањскиот комплекс.
Со хеликоптер ги ваделе од Пчиња ... Тројца кумановци, вчера изутрина качени на покриви од камп-приколките, чекаа хеликоптер на МВР да ги спаси од надојдената Пчиња, која по силните врнежи се излеала кај бањите во кумановското селото Стрновац. Поради надојдената Пчиња уште петмина кумановци биле заглавени во своите домови, но успеале сами да се спасат. Водата влезе и во меморијалниот центар „Пелинце“... Сопственичката на приколката Олгица Д. и двајца нејзини гости на 21-годишна и 22-годишна возраст, немајќи друг излез панично се качиле на покривот од каде што ја чекале помошта од полицијата, која што ја побарала Олгица. Заробените кумановци најмногу се исплашиле од брзината на реката, која на моменти достигнала и длабочина од околу 18 метри. Набргу по повикот на терен пристигнала екипа на Дирекцијата за заштита и за спасување, која се обидела да им помогне на кумановците, но поради непристапноста на местото побарале помош од Министерството за внатрешни работи. Тогаш со хеликоптер на МВР заглавените граѓани биле спасени. ... Во четири часот по полноќ единиците за брз одговор за спасување од поплави, на Дирекцијата за заштита и за спасување од Скопје и од Куманово, се обидоа со чамец да ги извлечат лицата, но поради непристапноста од паднати дрвја не беа во можност да се приближат доволно до загрозените објекти. Поради ова е ангажиран хеликоптер на Министерството за внатрешни работи кој успеа да ги извлече заглавените граѓани - соопшти Дирекцијата. По извлекувањето на заробените кумановци веднаш биле пренесени во Медицинскиот центар во Куманово, каде што им биле дадени средства за смирување, поради големиот страв кој го преживеале.
Пчиња беснее. Во Србија двајца се удавиле. Хеликоптер на МВР евакуираше тројца од Кумановско ...
Децата од општина Старо Нагоричане не отидоа на училиште
Спасени четири кампери од водите на Пчиња ...
Големи поплави во Кумановско ...
Пчиња поплави 4.000 хектари обработливо земјиште во североисточниот регион ...
Втор ден Пчиња поплавува во кумановско ... Пчиња продолжува да беснее. Водата што поплави илјадници хектари земја во општините Старо Нагоричане и Ранковци не се повлекува. Две села од општина Старо Нагоричане втор ден се отсечени откако поројните дождови ги урнаа мостовите на Пчиња во тој реон. Селаните ќе останат заробени додека не се санираат штетите. Од поројните дождови поплавен е меморијалниот центар АСНОМ,однесени се неколку мостови поради што отсечени се селата Пелинце и Враготурце од општината Старо Нагоричане. Децата не одат на училиште.
Намален водостојот на Пчиња ... Водостојот на реката Пчиња кај Куманово е стабилизиран и не претставува опасност за излевање. Од вчерашните 150 метри кубни вода денеска е намален на 60 метри ... Реката Пчиња вчера ги поплави селата долж течението воопштината Старо Нагоричане.Со излевањето на реката од коритото беа зафатени 4.000 хетари обработливо земјиште. ...

Извлечени 20 кампери од надојдената вода
Бања Стрновац – Старо Нагоричане … Мештаните велат дека во термалните води кај Стрновац, чија температура достига до 50 степени, од 5 часот утрото до 17 часот старите ја затегнувале отпуштената кожа и ги лекувале болките од реума …
БАЊА СТРНОВАЦ – Старо Нагоричане … BANJA STRNOVAC – Staro Nagoričane …
Како до БАЊА СТРНОВАЦ – Старо Нагоричане … BANJA STRNOVAC – Staro Nagoričane
Голема Богородица – Успение на Пресвета Богородица … Забел – Старо Нагоричане … Golema Bogorodica … Zabel
Таму каде првпат го продишав воздухот, таму каде ми е врзан папокот …
Старо Нагоричaне … Staro Nagoričane – фото и видео …
Старо Нагоричино со потенцијал за развој на туризмот
КОКИНО – фото запис …
Tуристички каталог – Старо Нагоричане
Голема Богородица – Успение на Пресвета Богородица … Забел – Старо Нагоричане … Golema Bogorodica … Zabel
Козјак – неискористен туристички потенцијал
Јавено обраќање до градоначалникот на општина Старо Нагоричане
Археолошки локалитети во Старо Нагоричане и околината …
СТАРО НАГОРИЧАНЕ – моето родно село …
Мото Крос Забел … Moto Kros Zabel 2009 … фото и видео …
Зебрњак – Zebrnjak … фото запис
Донација од 800.000 евра за црквата во Старо Нагоричане

Не ми беше тешко да направам пресек на случувањата околу последната поплава на Пчиња, каде беше направена голема штета во атарите на општина Старо Нагоричане, особено во реонот околу бањата Стрновац.
Старо Нагоричане е погранична и неразвиена селска општина со неразвиено стопанство и минимално земјоделско организирано производство … Пчиња е шанса на регионот, но е со нерегулирано речно корито кое перманентно во дождливи години го разградува оноа што вредните раце на луѓето го градат а со тоа им пропаѓаат личните инвестиции …
Ако подетално го читате долгиот пресек на написи ке забележите дека Пчиња само оваа година се излеа четирипати. Се излева секојпат кога ке има поголеми количини на дождови во горните теченија на Пчиња.
Слично невреме имаше и во 2006-та и во ред други години. Штетата секојпат ја трпат малите луѓе кои вредно работат по своите ниви. Општината и државата се тие кои треба да прават крупни регулации на речните корита. Во вакви проекти треба да се инвестира кога стои стопанството, кога се кризни години за да заживуваат регионите. Наместо тоа имаме сликање на авторитетите во време на криза со големи ветувања кои ке бидат заборавени за неколку месеци. Ветувањата и во овој случај брзо ке издишат под налетот на други нови ветувања.

КОКИНО - фото запис

2009-12-11T15:09:00.002+01:00

1. Летово бев на Кокино и ова е фото запис од преубавите моменти Повеќе ».....

2. Од далеку мислиш дека има неколку Кокина

7. На ова место се оставаат колите и натака се оди пеш

8. Успонот не е преголем, има 15 минутно пешачење

9. Од врвот има прекрасен поглед на сите четири страни

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

33.

34. Тука кликнете за да ја видите локацијата на Кокино на maps.google.com

35. На оваа и на долната мапа ке го најдете патот до Кокино. Воздушно Кокино од Скопје е одалечено 70 километри а патно е 100 километри.

36. Попат до Кокино можно е да посетите уште неколку локации зависно од вашата желба и расположиво бреме:

На локацијата број еден може да се посетат пет цркви на едно место.5-те Цркви (Лавра) кај Дељадровце ... близу Миладиновце и Рафинеријата ОКТА ... ... Манастирски комплекс Св. Ѓорѓи с. Дељадровце ...
Во Куманово има три цркви: Св.Никола, Света Троица и Св.Ѓорѓи.
На оваа локација можете да го посетите меморијалниот споменик Заебарњак.
На оваа локација можете да ја посетите Костоперска карпа и двете цркви св.Петка и св.Ѓорѓи
Тука е прекрасната Црква Св.Ѓорѓи Старо Нагоричане
Меморијален комплекс Пељинце.
Манастир Свети Прохор Пчињски
Кокино
Бања Стрновац

КУМАНОВО приквечер - Куде тумбу и четири бандере, куде Батка Ѓорѓију, ... есен Ноември 2009 (втор дел)

2009-11-28T15:32:00.001+01:00

1. КУМАНОВО - Куде тумбу и четири бандере, куде Батка Ѓорѓију, ... есен Ноември 2009 Повеќе ».....
Изворно објавено тука.

4. Црква Свети Ѓорѓи Куманово

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

31.

32.

КУМАНОВО - Куде тумбу и четири бандере, куде Батка Ѓорѓију, ... есен Ноември 2009

2009-11-28T15:26:00.001+01:00

1. КУМАНОВО - Куде тумбу и четири бандере, куде Батка Ѓорѓију, ... есен Ноември 2009 Повеќе ».....

Извино објавено тука.

2. Црква Свети Никола

7.Црква Света Троица

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16. Културен дом Трајко Прокопиев

17.

18.

19.

20.

21.

22.

23.

24.

25.

26.

27.

28.

29.

30.

Зебрњак - Zebrnjak ... фото запис

2009-10-07T01:35:00.003+02:00

сл.1 Зебрњак - Zebrnjak ...

Спомен костурница на погинатите србски борци (687 убиени, 3.280 ранети, 597 исчезнати) во текот на прочуената Куамновска Битка 23 и 24 Октомври 1912 година (Прва балканска војна Србија-Турција). Ова е битка каде србите по поразот на Косово 28 Јуни 1389 година - првпат извојуваат победа против османлиите. По оваа битка србите влегуваат во Скопје без борба. По битката во Битола 16-19 Ноември 1921, турците повторно се воено поразени и потиснати надвор од балканските простори ... Историски извори говорат дека на страната со србската војска учествуваат локални чети, предводени од локални војводи. Коските на МК доброволци и на србските војници најпрвин се чувани во црквата св.Ѓорѓи Старо Нагоричане. По изградбата на импозантниот споменик во 1937 година по проект на архитектот Миодраг Коруновиќ, коските со пригодни црковни обреди на 30 Октомври1937 се пренесени во импозантната спомен костурница на Зебрњак и осветени. Повеќе ».....

Споменикот со вкупна висина од 48.5 метри е граден со базалитен камен (кој го има во близина) со армирано-бетонска конструкција. На најврбните точки споменикот бил осветлуван со три петро-макс лампи. Ноќе се гледал од голема далечина. Во времето на градбата бил највисок споменик на целиот балкан. Во приземјето на споменикот биле сместени коските од погинатите војници. Над споменикот во осум преградени простории имало мал музеј на артефакти од кумановската битка, на 18 метар имало меморијална капела, а на самиот врв имало импозантен крст. Фреските во капелата биле изработени од Живорад Настасијевиќ ...

Во Мај 1942 година (во екот на втората светска војска) бугарската власт со помош на локални “гавази“ го минира и руши 2/3 од спооменикот. Бугарската влст знаејки ја светоста на овој споменик никојпат не го призна ова злодело, иако во тоа време се рушени и други споменици како на пример споменикот на Војводата Петко Илиќ Муса и првиот учител Крста Алексиќ во селото Старо Нагоричане - подигнат на 7.Мај 1934 год (срушен е со минирање на 21.Април 1941 год.) ... По завршувањето на втората светска војна споменикот е делумно реконструиран ... во 1985 година кога се врши поголема последна интервенција со цел да се конзервира објектот.

Во последно време има иницијатива од општината Старо Нагоричане со подршка на МК власт и власта на Србија да се направи темелна реконструкција на овој споменик. Пред извесно време министерствата за култура на Македонија и Србија потпишаа меморандум за соработка на еден таков проект. Во минатото на одредени годишнини се одржуваа и заеднички сослужувања на МК и србската црква - служејки заедничка панихида за загинатите војници.

Пред некоја недела бев на фото сесија на овој културно историски споменик од каде произлегоа моите фотографии ...

сл.2 Ова е најчестата слика, која вообичаено се слика од новиот пат Куманово-Крива Паланка. Тука паралелно постои и стар пат, од каде се оди до споменикот ...

сл.2 Од главниот асфалтен пат нема никаков патоказ, табла за да покаже каде може да се отклони од патот за да се дојде по споменкостурницата Зебрњак ... Ова мора под итно да го исправи власта на Општината Старо Нагоричане. Дури и јас кој потекнувам од тој крај едвај се снајдов за да стигнам до споменикот ...

сл.3

сл.4

сл.5

сл.6

сл.7 и 8

сл.9 и 10

сл.11 и 12

сл.13

сл.14 и 15

сл.16 и 17

сл.18 и 19

сл.20

сл.21

сл.22

сл.23

сл.24

сл.25 и 26

сл.27

Сви на колена, сви!
Овде је била
Свештена ватра жртве благородне,
Што су је махом широкијех крила

Змајеви наши распламтели. Нека
С молитвом сваки пољуби тло свето,
С кога је вишња загрмела јека

Освете слатке. И к`о талас бурни
Сињега мора разлила се широм
Преко равнина и гудура тмурни`,

Робље да прене и донесе вести:
Пламени обруч устрептана сунца
Како се рађа из крви и свести...

Сви на колена, сви!
Овде је Врело,
Где се сва лепа напојише срца
Снагом богова за боговско дело.

Овде је свети Храм. Овде је луче
Ватрама вере зажегла слобода,
Србију Стару да с нова обуче

У сјај и блеске као давних дана,
Када је, оно, Госпођа Царица
У одсевима гривна и ђердана,

Гледала одозго, с високих балкона,
С победа како император језди,
Уз урнебесни клик и поздрав звона.

Сви на колена, сви!

Алекса Шантић, 1913. године

Војници око ватре, у предаху Кумановске битке.

Комора у Куманову, октобар 1912.

Турски војници, са крстом на капама, заробљени у Кумановској бици.

Заробљени турски официр у Куманову.

Кумановско бојиште.

Први воз после битке за Куманово.

Книга на блог - Родослов (Генеологија) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана

2009-10-04T16:23:00.002+02:00

За да се подигне книга на интернет, најдобро/најлесно/најбрзо е таа да се претвори во ПДФ формат и како таква да се подигне на некој сервер. Веројатно и оваа книга ке доживее такво интернет издание. Во таков случај незнам колку пребарувачите ке можат да ја пребаруваат и преку соодветни зборови да пронаоѓаат делови од содржината. Бидејки Родословот (Генеологија) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана - пишуван од почитуваниот РАДЕ ВАСИЉА СПАСИЌ, го сметам за исклучително значајна книга, етнолошки и културолошки извор за Старо Нагоричане - се решив да направам експеримент и книгата да ја подигнам на мојот блог Старо Нагоричане, се разбира по добивањето на согласност од авторот. Повеќе ».....

Оној кој сака да ја прочита најдобро ке биде да ја чита преку содржината - која е подигната на посебен пост и отаму да се шета по линковите од оделните написи. Авторот сам ги објаснува причините за пишување на оваа книга и ја појаснува методологијата по која се води. Тука ке изворно ке цитирам делови од неговите појаснувања:

Пишем ову књигу у знак захвалности нашим прецима, који очуваше веру и обичаје и који их пренесоше нама у времену у којем сада живимо уз аманет да се свега што нам је од њих остало не одричемо. Нема веќег греха од греха када потмци руше и разарају гробове својих предака и када према њима не указују нужно поштовање. Слажем ове редове да бих спасио од заборава време у којему су наши претци живели, да бих пренео младој генерацији и свим будуќим нараштајима неке обичаје, начин живота, веровања и празновања, да бих спасио од заборава неке друштвене односе у којима су наши претци живели, да бих пренео њихове радости, муке и страдања. У циљу свега тога покушао сам да поред имена људи, у овој генеалогији говорим о занимању, о домаќој радиности, о свадбама, славама и празницима и све остало што је наше претке опкруживало у друштвеном и природном животу.
... морамо констатовати да су морални односи у породици и у друштву вртоглаво опали. Док су наше бабе и прабабе у својој одеќи имале заштиту од природних недаќа и непогода и покривање голог тела, данас се тело нагло открива и то до те мере да прелази у ружноќу и неукус. Нема више устајања младих људи када поред њих проѓе старија особа, нема више топлог поздрава и топлих жеља, нема више “Помози Бог и Бог ти помого” ...
Пишуќи о тим временима и слажуќи ове редове не мислим вратити точак моде и обичаје уназад, али није на одмет знати како се накад живело, како се хлеб насушни зараѓивао, какви су односи меѓу људима били. Зато још једном кажем да ова књига није само генеалогија о људима и о нашим претцима, веќ мала породична, односно родовска историја, која преко рода Јовчевих желим приказати једно време, јер су ови људи у Стаорм Нагоричану и у свим осталим селима живели истим животом.

САДРЖАЈ - Родослова (Генеологије) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана

ПОГОВОР

2009-10-04T15:42:00.000+02:00

ОВАЈ РАД У ОБЛИКУ Р О Д О С Л О В А (ГЕНЕАЛОГИЈЕ) ПОСВЕЌУЈЕМ НАШИМ УНУЦИМА И ЊИХОВИМ ПОТОМЦИМА.

ИЗКАЗУЈЕМ ЗАХВАЛНОСТ:

МОЈОЈ ПОРОДИЦИ, НА НЕИЗМЕРНОМ СТРПЊЕЊУ И ПОДРШЦИ КОЈУ МИ ДАДОШЕ ПРИ ПИСАЊУ ОВЕ ГЕНЕАОЛОГИЈЕ;

ВЕЛИКОЈ ДАЊОЈ РОДБИНИ ИЗ РОДА Ј О В Ч И Н И Х КОЈИ ДАДОШЕ ПОДАТКЕ, ФОТОГРАФИЈЕ И ДРУГЕ ПРИЛОГЕ ДА БИ ОВАЈ РАД БИО КОМПЛЕТНИЈИ И САДРЖАЈНИЈИ;

ИЗРАЖАВАН ЗАХВАЛНОСТ И ПИЈЕТЕТ СВИМ ПОКОЈНИЦИМА ИЗ РОДА Ј О В Ч И Н И Х КОЈИ САЧУВАШЕ И ПРЕНЕСОШЕ ПРЕДАЊЕ О ПОРЕКЛУ И ПОСТОЈАЊУ НАШИХ ПРЕДАКА, ДА БИ О ЊИМА НАПИСАЛЕ ОВЕ РЕДОВЕ.

ПОСЕБНУ ЗАХВАЛНОСТ

ДАРУЈЕМ ПРОФЕСОРУ С Т А М Е Н У К У З М А Н О В И Ќ У ИЗ КУМАНОВА, КОЈИ МИ ДАДЕ ИДЕЈУ ЗА ПИСАЊЕ ОВЕ ГЕНЕАОЛОГИЈЕ. ЧОВЕКУ КОЈИ МЕ ЈЕ МЕНТОРИРАО И ДАВАО СВАКУ ДРУГУ ПОДРШКУ И ПОМОЌ ДА БИ ОВАЈ РАД САГЛЕДАО СВЕТЛОСТ ДАНА И ПРЕНЕО БРОЈНИМ ПОТОМЦИМА ИЗ РОДА Ј О В Ч И Н Х, ИСТИНУ О ЉУДИМА, О ВРЕМЕНУ У КОМЕ СУ ОНИ ЖИВЕЛИ, О ЗАНИМАЊУ И МУКАМА КОЈЕ СУ ИХ У ЖИВОТУ ПРАТИЛЕ.

ДАРУЈЕМ ИСКРЕНУ ЗАХВАЛНОС ОНИМА КОЈИ ИЗКАЗАШЕ РАЗУМЕВАЊЕ И ДАДОШЕ СВОЈ ПРИЛОГ ДА СЕ ПОСТОЈАЊЕ РОДА Ј О В Ч И Н И Х СПАСИ ОД ЗАБОРАВА И ПРЕНЕСЕ БУДУЌИМ ГЕНЕРАЦИЈАМА.

ПОСЕБНУ ЗАХВАЛНОСТ А Н Г Е Л О В С К О М Н Е Н А Д У ЗА КОМПЈУТЕРСКУ ОБРАДУ И ШТАМПАЊЕ ОВЕ КЊИГЕ.

САДРЖАЈ - Родослова (Генеологије) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана

1.3.1.3.4. РАДЕ И ЈОВАНКА

2009-10-04T15:00:00.002+02:00

1.3.1.3.4.1. ЕЛИЗАБЕТА 1.3.1.3.4.2. ДАНИЈЕЛА 1.3.1.3.4.3. СИНИША

Раде и Јованка

Са мојом супругом Јованком упознали смо се 1964 године а забављали се скоро пуне четири године, а Децембра месеца 1968 године ступили у брак. Истину за вољу треба признати да је наш брак био нека врста бежање од сиромаштине. Имали смо по једну диплому и велику наду у души да ќемо у животу успети. Првих неколико године брака живели смо као кираџије по туќим куќама и становима. Највише смо становали на ул. Никола Тесла, или како је овде зову Врањски пут. Нисмо се помирили са ситуацијом да вечито будемо под киријом и да нам деца расту на туѓем плацу и на туѓој тераси. Зато још 1970 године узели смо плац и озбиљно размишљали да подигнемо свој дом. Куќу смо почели градити с пролеќа 1973, а веќ 1974 године усељујено се, иако још није била завршеана. Градња и финализација куќе је трајала доста дуго, али то иде нешто лакше и у томе има наде и топлоте него бити кираџија и гледати како вам неко грди децу да не иду овде, да не седе овде итд. Док смо градили куќу, иствремно смо школовали децу, а то није лако, још више ако се свему томе дода да сам и ја тих година завршавао факултет, као део свога стручног образовања.

Радетова куќа

Нисмо се отказали ни очеве земље и друге оставштине коју нам је оставио. Насадили смо око 1000 вишања, 1000 корена купина, гајили виноград, обраѓивали земљу итд. Исплатио се тај посао јер смо захваљујуќи и тој допунској делатности, успели да изградимо куќу и да школујемо децу. Поред свега тога, морам напоменути да смо доградили и модернизовали очеву куќу у селу Старом Нагоричану, та она сада одише једним пријатним амбијентом и пристојнија је за престој и одмор. Са својом супругом Јованком све што смо радили и урадили сматрамо као дуг једаном завету. Морам признати да су у томе доста помагала и наша деца, што им је омогуќило да поред стеченог образовања имају лепе радне навике.

Јованка

ЈОВАНКА- Јованка је роѓена 13 августа 1946 године у селу Магленцу од оца Крсту и мајке Добрице. Село у коме је роѓена Јованка припада Р. Македонији, али је дубоко, као неки сувоземни залив ушло у Р. Србију. Налази се око сат и по хода изнад Манастира Светога Прохора Пчињског. Сви кажу да ово село по свим својим националним и етногенским одликама припада српском етничком простору. Ближи су им трговачки и други центри који се налазе у Србији, него они у Македонији. По административној и територијаној подели после Другог светског рата и данас припада општини Старо Нагоричино. Село има богату историску прошлост из давне и скорије прошлости и вредно је о њему написати репортажу или роман који ќе описати та дивна места, пределе, бујне шуме и цветне пашњаке. Људи у овоме селу су прави горштаци, пуни ведрине и лепоте душе, вредни и послушни.

Раде, Јованка и Синиша

Крста и Добрица у браку имали су двоје деце, Русу и Јованку. Руса је роѓена 1944годину.

Крсто, отац Јованкин имао је брата Спасу и Благоју из махале Илинци. Добрица, мајка Јованкина потиче из породице Грци из села Маглнца. Имала је сестре: Круну и Данцу и два брата Драгана и Чедомира.

Јованкина тетка Круна удата је и живи у селу Враготурцу код Куманова, док је Даница удата у истом селу Магленцу у махали Бујак. Ујак Драган се одселио у Крагујевцу.А ујак Чедомир се одселио са породицом у Севкерину код Опова у Банату.

Јованка њена сестра Руса и Синиша

Крста, отац Јованкин, роѓен је 1920 године, али је починуо врло млад у својој 26 години од последице како његова деца кажу, четничког мучења и малтретирања. Добрица, мајка Јованкина, роѓена је 1921 године, али пошто јој је први супруг починуо, са двоје нејаке девојчице, удаје се у село Коинце за другог супруга, Стојчу, званог по надимку”Аџија”. Код њега у новом браку, Добрица “затиче” петоро Стојчине деце. Ту трагедију и невољу не треба коментирати нити о њој писати, јер се зна да је мајци, односно маќехи било веома тешко са седморо деце. У таквим условима је расла Јованка, ту стицала прве појмове о природи, друштву и односима у њему.

Раде, Јованка и унук Марко

И поред свих невоља које су пратиле Јованкин живот, она је успела да заврши Педагошку академију у Врању и да стекне звање наставника физике. После завршетка вишег образовања запошљава се у Куманово у Основну школу “Христиан Тодоровски Карпош“ где и данас ради.

Данијела, Руса и Марко

Када се ради о особи која је чувала троје вредне и марљиве деце, свима дала факултетско образовање, са супругом изградила куќу и очувала мужевљево очево наследство, илузорно је додавати и трошити речи да је то вредна, марљива и узорна домаќица. Таква је и у школи и своме колективу, веќ смо раније рекли да је у браку са супругом Радетом ступила у брачној заједници, месеца децемра 1968 године.

Раде и Јованка у браку имају троје деце: Елизабету, Данијелу и сина Синишу.

САДРЖАЈ - Родослова (Генеологије) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана

1.3.1.3.4. РАДЕ ВАСИЉ СПАСИЌ

2009-10-04T14:22:00.002+02:00

Раде Спасиќ

Пишем ову књигу у знак захвалности нашим прецима, који очуваше веру и обичаје и који их пренесоше нама у времену у којем сада живимо уз аманет да се свега што нам је од њих остало не одричемо. Нема веќег греха од греха када потмци руше и разарају гробове својих предака и када према њима не указују нужно поштовање. Слажем ове редове да бих спасио од заборава време у којему су наши претци живели, да бих пренео младој генерацији и свим будуќим нараштајима неке обичаје, начин живота, веровања и празновања, да бих спасио од заборава неке друштвене односе у којима су наши претци живели, да бих пренео њихове радости, муке и страдања. У циљу свега тога покушао сам да поред имена људи, у овој генеалогији говорим о занимању, о домаќој радиности, о свадбама, славама и празницима и све остало што је наше претке опкруживало у друштвеном и природном животу. Свестан сам да до краја у томе нисам успео, али је ипак доста, јер се то време увелико разликује од времена у коме ми сада живимо. И још нешто друго. Друга половина Двадесетог века донела је велике промене у науци, техници, технологији, а с тим и у начину живота људи: само за педесетак година, од жетве српом прешло са на жетву комбајном, истовремено се жање и врши; од грејања на огњишту прешло се на грејање на термо пеќима и микро таласним справама; од лежаја на рогозини прешло се на лежање на удобним лежајима; од ткања на дрвеном разбоју и облачења многобројне породице јединствено преко женских руку, дошло се до савремене текстилне индустрије и облачењу помоќу пара; од ропског односа жене у куќи и у друштву, дошло се на приближној равноправности у породици и у друштвеном животу и итд.

Меѓутим, нажалост, морамо констатовати да су морални односи у породици и у друштву вртоглаво опали. Док су наше бабе и прабабе у својој одеќи имале заштиту од природних недаќа и непогода и покривање голог тела, данас се тело нагло открива и то до те мере да прелази у ружноќу и неукус. Нема више устајања младих људи када поред њих проѓе старија особа, нема више топлог поздрава и топлих жеља, нема више “Помози Бог и Бог ти помого”. Све је то прошло у неповрат и заборав. Покушао сам да неке и од тих обичаја опишем и спасим од заборава.

Пишуќи о тим временима и слажуќи ове редове не мислим вратити точак моде и обичаје уназад, али није на одмет знати како се накад живело, како се хлеб насушни зараѓивао, какви су односи меѓу људима били. Зато још једном кажем да ова књига није само генеалогија о људима и о нашим претцима, веќ мала породична, односно родовска историја, која преко рода Јовчевих желим приказати једно време, јер су ови људи у Стаорм Нагоричану и у свим осталим селима живели истим животом. Вредније је да то негде буде записано, јер више нема предања онаквих каквих је некада било уз куќевног огњишта и пријатан мирис храстовог пламена.

Раде са оца Васиља и мајке Васке.

Роѓен сам 9 јула 1943 године у селу Старо Нагоричино од оца Васиља и мајке Васке.

По реду сам четрвто Васиљево дете и друго Васкино у њеном браку са мојим оцем Васиљем. Две мајчине ќерке из њеног првог брака, Јулка и Даница су моје полусестре. Полусестре су и Босиљка и Мица, које су Васиљеве ќерке али од његове прве супруге Санде. Брат и сестра од заједничких родитеља је моја сестра Љубица и ја, јер смо од исте мајке и од истога оца. Горња шифра или генеалошки код који стоји на почетку овога текста, означава следеќе: број 1. означава првог нашег претка од кога почињемо ову генеалогију, Јовчу, број 3. означава треќе његово дете, односно мога прадеду Спасу, наредни број 1. је генеалошки знак Спасиног сина Трајка, односно мога деду, следеќи број 3. означава мојега оца Васиља, јер је он био треќе дете Трајково. Последња шифра 4. је мој генеалошки број, јер сам ја четврто Васиљево дете.

Раде и Јованка испред новог дела куќе у Ст.Нагоричану

У моме детињтву имао сам ту несреќу да доживим, односно да видим како изгледа сељачка радна задруга у којој је и мој отац био принуѓен да унесе сву земљу и сточни фонд и да постане член земљорадничке задруге. Као што рекох раније, при расформирању СРЗ, људи су били толико осиромашени да су све морали почети испочетка. Морали смо да једемо хлеб од овсеног и јечмовог брашна. Било је то 1953 године, када сам ја имао само десетак година. Оно мало ситне стоке коју смо вратили из задруге морали смо је гледати као очи у глави, јер смо се надали бољој будуќности. После расформирања СРЗ почеле су се формирати неке мање-више либералније задруге, које толико нису задирале у приватни посед сељака, тзв. Набавно-продајне задруге. Старије сестре су надничариле на имању споменутих задруга, те захваљујуќи и том њиховом динару, могли смо набавити со и петролеј и неке друге ситнице у куќи и купити нешто за спремање дарова старијим сестрама, које су се по годинама своје старости приближавале удаји. Све у свему, живот нас сељака после изласка из СРЗ био је веома тежак. Несреќа је била и у томе што су сви били сиромашни те се није имало од кога позајмити, било у житу, новцу или у нечему другоме. Људима је враќен по један во или коњ, па су они заорање и за друге послове морали спаривати вучну стоку. Врх те беде коју су донели СРЗ био је у томе што су људи напуштали породице и родна огњишта те су одлазили на посао у Добоју, Мајданпеку, Бору итд. Само да би зарадили који динар и купили жито и др. Чудно данас изгледа ако кажемо да су наши сељаци после изласка из СРЗ одлазили чак у Банат да би купили стотинак килограма кукуруза да исхране децу. Хлеб је био Бог. Продавало се најпотребније из куќе да би се дошло до хлеба: машине за шивање килима и још што не. Невоља је била и у томе што понуѓене ствари није имао ко да купи. Такозвани обавезни откупи, СРЗ, сушне године, послератна ситуација и сва остала зла довели су народ на ивици пропасти.

Раде за време закројивање винограда

Основну осмогодишњу школу завршио сам у родном месту, у селу Старом Нагоричану. Биле су то прве послератне школске генерације са завршеном осмогодишњом школом у родном месту. То је било после доношења Закона о обавезном осмогодишњем образовању, тзв. Чолаковиќев закон, јер је у то време Савезни министар за образовање ФНРЈ био Родољуб Чолаковиќ. Колико се сеќам наставници који су нам предавали нису били са завршеном вишом школом или факултетом, али је код њих било некаквог ентузијазма и полета те су нам дали солидно образовање. То се уосталом могло видети када смо ступили у средњим школама, које смо успешно завршили. У последњим годинама мога школовања у Основној школи “Светозар Марковиќ” у Старом Нагоричану, почели су долазити наставници са одговарајуќом школском спремом, ВПШ, а мање са факултетом. Веќи број мојих наставника било је из Србије и то из Пирота, Ќуприје, Новога сада. У то време водило се доста рачуна о томе да у српским школама у Македонији предају наставници из Србије или они који су солидно познавали српски језик. У последњим годинама тога је све мање, да би се данас све то свело на пуку формалност. Отуда што српска деца у Македонији не познају српски језик и српску историју.

Завршио сам основну школу и размишљао где ќу даље. Као сеоско дете нисам имао потребног предзнања о професионалној оријентацији, а такве службе није имало ни у школама нити у другим организацијама за професионалну оријентацију. Зато о мом даљем школовању размишљали су и моји родитељи. Оријентисали смо се према материјалној могуќности, те су на крају одлучили да ме даду на занат. Дали су ме на столарски занат код нашег земљака Воје Илиќа “Мусе”, који је имао столарску радњу у Куманово. Мајстор Воја је био из познате породице некадашњег српског војводе Петка Илиќа “Мусе” из Старог Нагоричана. Воја није био лош мајстор. Био је у тренду са развојем свога заната, али је више пио него што треба , те му је занат ишао све наниже и наниже. Није био човек од занатлиске речи и обеќања. Ја и моји родитељи, посебно мајка Васка оценисмо да је тај занат доста тежак за моје физичке могуќности, али због мојих другова који су се записали и веќ пошли у школу, одлучисмо да ја напустим занат и да се упишем у школу. Било је касно. Школа је почела пре више од месец дана. И поред тога мајка је одлучила да не одустане од моје даље школовање. Тако она поѓе код директора Економске школе “Моша Пијаде” у Куманово и преклињајуќи и молеќи свога суговорника успе да ме упише у први разред те школе. Било је веома тешко. Не због учења којег сам савлаѓивао, веќ због услова у којима сам учио. Становао сам у приватном стану у једној собици са Ѓелиќ Властом. Ученичког интерната није било. Храну су ми доносили од четвртка до четвртка, када су долазили на пијац. Догаѓало се да због заузетости у пољским и домаќим пословима, некад прескоче и не доѓу, те сам морао по храну у село иќи сам и то пешице. Тек у средњој школи, први пут у животу обукао сам ципеле и збацио са ногу гумене опанке. До старих ципела дошао сам на тај начин што је неки човек који је становао код истога газде оставио своје ципеле. Ја сам их наследио, очистио, закрпио и натакао на ногама. Тако сам у том јадном и сиромашном стању животарио две госине. Као и свако дете са села и у тим годинама, желео сам да идем у кино. Паре за куповину билета нисмо имали те смо се, да би ушли у кино, довијали на разне начине. Скупљали смо и лепили карте, улазили у салу док претходна смена излази и под клупама чекали да кино претстава почне и како ли још не. То је уносило неку ведрину у нашем мученичком животу и разбијало свакодневну монотонију. У тим условима успешно сам завршио и други разред економске школе. После тога са једним мојим другом, по имену Ангеловским Владимиром радили смо као стажанти у Општини Старо Нагоричино.Споменути друг Владимир роѓен је у селу Маглнцу кои је за време стажирање становао код моје сестре Јулке.За време стажирање обеќано нам је по нешто хонорара, али од тога ништа, те се ми разочарасмо. То моје назовимо га стажирање годило је мојој мајци, јер како је она резоновала, биќу општински службеник-ќата у моме селу, када завршим започету школу. Моје разочарање у стажирању граничило се са бесом, јер ми је новац неопходно био потребан, а од мога хонорара ни трага, ни гласа. Да бих зарадио који динар и да бих купио нове панталоне надничио сам у задрузи, иако је код куќе имало посла до ушију. Значи, у време летњег распуста жео и сам и вршио код куќе и понеки слободан дан користио да радим у задрузи и зарадим који динар.

Када сам завршио други разред економске школе и када сам доживео прво разочарање, изненада појавила се једна шанса која ме је одвела на сасвим други пут и угурала у једну другу професију. Наиме, у новинама се појавио конкурс за пријем ученика у Средњу железничку школу у Земуну. Школа је нудила и добре стипендије. Разочарање, сиромаштина и тежак ученик живот на једној страни и понуѓена добра стипендија и запошљавање на другој страни, превагну те се ја са својим другом Костовским Благојем одлучисмо да се пријавимо на конкурс. Брже, боље припремисмо потребне документе и кренусмо за Скопље да тамо у ЖТП предамо оно што су тражили. Опет белаја! Попесмо се на воз на Железнижкој станици у Куманово и тако без купљене возне карте, јер нисмо имали новац, кренусмо за Скопље. Ухвати нас кондуктер те нас истовари у Романовце – на првој железничкој станици. Наше молбе и запомагање није помогло, те ми остадосмо на станицу у слео Романовце. За нашу среќу стиже један теретни воз, те ми замолисмо да нас он превезе до Скопља. Смилова се добар човек, те се ми наѓесмо у локомотиви за једно са машиновоѓом. Тако стигосмо у Скопље те у послењи дан расписаног конкурса предадосмо наше документе. У Железничкој школи у Земуну примише нас у треќи разред те због промене школе и смера не изгубисмо ништа. Ту сам завршио последње две године средњег образовања.

Железничку школу завршио сам школске 1962/63 године, те сам се након кратког времена, односно 1 јула 1963 године запослио на Железнижкој станици у Миладиновцима близу Скопља. Као приправник, морао сам научити више радње које су у надлежности отправника возова, те су ме због тога мењали од једне у другу станицу, од једно на друго радно место. Дана 26.о7. 1963 године, када се догодио земјотрес у Скопљу, нашао сам се у Жел. Станици у Дељадровцима. У метежу који је завладао том приликом нашао сам се и ја, али то је посебна прича.

На железничкој станици у Миладиновцима остао сам пуних шест месеци јер сам био после тога премештен за отправника возова на Железничкој станици у Куманово. На овој станици догодио ми се један потресан и непријатан догаѓај., који ради својих дубоких импресија и потомака ради, желим у овој прилици овековечити и спасити од заборава. Наиме, 26 марта 1966 године око 3,30 сати на кумановској станици пристиже теретни воз са станице из Табановца. Излазим на перон да бих га дочекао и да му напишем налог да причека шинобус из Романовца, који је ишао према северу. Померих се, и одједанпут, незнам како нашао сам се измеѓу шина првог колосека. Одједном ме удара воз и обара измеѓу шина локомотива која је маневрисала. Падох мислеќи да је самном све готово. Локомотива проѓе. устадох чудеќи се свему што се догодило и околностима како сам преживео ову несреќу. околности су били следеќи: локомотива - маневарка, која је стајала чак код силоса требала је да изврши маневар, али тек кад теретни воз, кога сам дочекао, крене са станице према Скопљу и када шинобус који долази из Романовца напусти ову станицу. Меѓутим, машиновоѓа је на своју руку покренуо локомотиву и почео да маневрише. Његова непажња и самоиницијатива, могла је да ме кошта живот.

Раде Синиша и унук Марко

Септембра месеца 1966 године одлазим на отслужење војног рока. Војску сам служио у Пожаревцу и у Крагујевцу, у роду радиотелеграфисте. Сеќања на живот у војсци су пријатна, осим онога што сам на отсуству дошао тек после отслужених шест месеци. Пријатно сам био пожашќен када су ми у првој посети дошли сестра Љубица и Атанас. Из војске сам се вратио марта месеца 1968 године. После враќања из ЈНА продужио сам да радим на Железничкој станици у Куманово. Невембра месеца 1971 године напуштам Жел. Станицу у Куманово и прелазим на посао у “Фершпед”. За ову промену посла морам да захвалим Трајану Петковском, који је у то време био директор правне службе”ЖТП”-а Скопља и главни уредник стручног железничког часописа “Железничар”. У “Фершпеду” у Скопљу радио сам од, како наведох, месеца новембра 1971 до маја 1973 године. Те године у Куманово се отвара царинарница и Фершпед ту отвара своје претставништво. Док сам радио у Скопљу, сваког дана сам путовао, возом, аутобусом и другим превозним средствима. Маја месеца 1973 године постављају ме за руководилаца испоставе, те се ја поново враќам у Куманово. Ту остајем до августа месеца 1993 године, када бивам поново премештен на испостави на граници у селу Табановцима.

Вишу саобраќајну школу завршио сам у Загребу 1975 године, а Факултет на Саобраќајном факултету у Загребу 1990 године.

Пензиониран сам 2001 године и од тада размишљам како потомцима да оставим написану реч о нашим претцима, што чиним овом приликом. Сигуран сам да сам о свему и о свакоме могао нешто више и нешто боље реќи, али сам свестан и чињенице да што се више одлаже та породижна и родовска историја, то више људи, догаѓаји и све остало неодољиво отима и односи заборав. Зато ово радим да што се у овом моменту може “спасити од заборава”, спасим.

Васиљ са шубаром у средини за време Љубицине свадбе

САДРЖАЈ - Родослова (Генеологије) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана

1.3.1.3.3. ЉУБИЦА

2009-10-04T13:06:00.001+02:00

1.3.1.3.3. ЉУБИЦА је треќе дете по реду у Васиљевој породици, али од друге супруге по имену Васке. Рачунајуќи Васиљев брак са другом женом Васком, Љубица је прво њихово дете. Њу обележавамо горњим генеалошким бројем или кодом (1.3.1.3.3.) из разлога што је под број 1. Јовча, под број 3. Спаса, под број 1. Трајко, под број 3. Васиљ и коначно под последњим бројем 3. долази Љубица као треќе Васиљево дете. Наиме, прво његово дете је Босиљка, друго је Мица и треќа је Љубица. Ми смо раније рекли да доведене ќерке Јулку и Даницу неќемо ставити у овај генеалошки код, јер оне не припадају родовској генеалогији ЈОВЧИНИХ. Јулку и Даницу смо увели у овој генеалогији из љубави и пијетета према њима и из разлога што су одрасле у Васиљевој куќи. Оваква методологија у писању ове генеалогије мислим да најбоље одговара реалној ситуацији. Ставити их у коду ове генеалогије значило би присвојити их као потомке нашег претка Јовче од кога почињемо ову генеалогију. То није тачно и не одражава реалну истину. Испустити их и не увести их у ову генеалогију, значило би не споменути их и не реќи да су доведене и да су одрасле у Васиљевој породици. Оне су Љубичине полусестре по мајци Васки и зато је уљудно увести их у ову генеалогију, али без кода, јере ова генеалогија описује живот и редослед Јовчевих потомака.

Љубица и Атанас

Љубица је роѓена 1939 године у селу Старом Нагоричану од оца Васиља и мајке Васке (друге Васиљеве супруге). Супружници Васиљ и Васка жудели су да имају сина, јер су и један и други веќ имали по две ќерке. Али природа није уважила њихову жељу. Родила им се ќерка, којој су дали име Љубица. Истини за вољу, пошто је била пето женско дете, како овде кажу: “Туѓа стреха”. Меѓутим, Љубичино роѓење било је преломно код њених родитеља, те су они одлучили да продуже са чувањем деце. Иако је Љубица била пето по реду женско дете то није код родотеља изазвало велико разочарање, те је Љубица и рано детињство и младост провела у пажњи и несебичној родитељској нези. Ипак она је била прва у другом браку обадвоје њених родитеља.

Када говоримо о Љубици и о времену у коме је она провела своју младост, морамо констатовати да јој је време више било наклоњено него осталим сестрама. Када је она постала девојка, колективи, то највеќе зло овдашњих сељака, почели су да се распадају. Није се више ишло на жетви по туѓим њивама и виноградима, није се чувала колективска стока, није се радило по такозваним радним данима и радним надницама, није се више вршило на заједничком колективном гувну, није се морао питати претседник задруге да се поѓе у госте код роѓака, на сеоски собор или на пијац. Престали су да важе бонови на којима се куповао хлеб, или добијао у строго одреѓеним количинама. Престале су да се користе “тачке” које су служиле за куповање мараме, кошуље или један метар тканине. Распадом колектива, људи па и домаќин Васиљ, почели су обнављати своја стада и други сточни иметак, јер оно што је “унесено” у колективска стада помрло је и побацана у најближим и најдубљим потоцима и дато кучиќима да би се заувек сатрла та бољшевичка срамота, која се није прихватала на овдашњем тлу и на овдашњој више вековној ситносопственичкој традицији. Све је то ишло у корист бољем и слободнијем детињству моје сестре Њубице. Она је могла да купи мараму ондашњег дезена, јер се и трговија почела “одмрзавати”, почела је индустриска производња. Дисало се нешто слободније него што је то било у радној сеоској задрузи. У то време које овде описујем стигао сам и ја, те смо младалачке дане са Љубицом проводили заједно. Морам признати да је она у то водила, али и ја пошто сам мушко, желео сам да и ја идем по сеоским саборима, у гостима код роѓака итд. Празника и сеоских сабора било је много, те су они, хвала Богу, служили не само за разоноду, веќ и за одмор кога смо били жељни од тешког физичког рада на њиви и код куќе. Са Љубицом и са старијим сестрама ишли смо на саборе у Забелу, Св. Прохору Пчињском, у Режановцу, на Кршче у Клечевцу и на другим местима. Када смо веќ код сеоским сабора, потомака ради треба реќи коју реч о њима о њима и о тадашњим сеоским вашарима. То су биле велике свечаности. Није претерано послужити се хиперболом и реќи да земља народ није могла издржати. На Кршче у Клечевцима сакупљао се толики народ да се земља није виделам јер се по неколико кола вило. Зурле, бубњеви, а касније хармонике и трубе парале су уши. Врило је ко у казану, дизала се прашина до небеса. У колу су се хватале девојке у белим труканим (везеним) кошуљама, црвеним шамијаркама, док су украсене саје на раменима мелодично одзвоњавале. Сабори су били доживљај за очи, ухо и душу. играли су се разна кола, махом пренесена из Србије: чачак, у шест, Жикица, сврљишки чачак, реѓе рамно и др. Певале су се последње песме и у свему томеје имало неко врсте надметања. Ништа мање свечаније није био сабор у Пројевцу, у Светом Прохору Пжињском , у Режановцу, у Жегљану и у другим местима поводом разних празника који су овдашња села славила или поводом верских празника који су се у овоме крају славила и обележавала на најсвечанији начин. На саборима се ишло колима, чезама, пешице се преваљивало више од десетак километара. У најбољем служају ишло се бициклом.

Када је реч о сеоским саборима, а са циљем да наше потомке упознам са једно неповратно време и да их насмејем и расположим, када буду читали ову генеалогију, реќи ќу им, односно испричати један детаљ из моје и Љубичине младости.

Било је то 1964 године о Св. Јовану када се одржава сабор у селу Режановцу. Узмем ја бициклу на услугу од моје сестре Јулке и зета Славка. Гуме на бициклу биле су старе и везане канапом, јер нове гуме још није било по продавницама. Попнем Љубицу на бициклу и тако кренемо макадамским путем према Младом Нагорижану и Света Петки, па одатле низбрдицом према Вујевском мосту. На самој кривини, пукне стара гума и прелетимо преко бицикла. Толико смо се угрували да сам ја морао иќи код лекара и носити неколико дана везану главу, а и Љубица није боље прошла. Пошто нисмо могли даље због сломљеног бицикла и због самих нас ми се вратисмо. Тада је Љубица имала око 25 године, а ја око 20 година. Тако је сабор у Режановцу остао мањи због нас двојице, али верујем да се то није приметило.
Љубица се у свом детињству, као и остала деца, занимавала земљорадњом и чувала стоку, а када је одрасла спремала је дарове за удају и помагала у куќним пословима.

САДРЖАЈ - Родослова (Генеологије) Рада Јовчиних из села Старог Нагоричана